مدیر گروه جمعیت‌شناسی

رشته جمعیت‌شناسی یکی از شاخه‌های علوم اجتماعی است که به مطالعه جمعیت‌های انسانی از نقطه‌نظر ساختار، اندازه و تغییراتی که ارتباط متقابل سه عامل زاد و ولد، مرگ‌ومیر و مهاجرت بر جمعیت به وجود می‌آورند می‌پردازد. این سه مؤلفه موضوعات اصلی و هسته اصلی جمعیت‌شناسی هستند، که به‌طور مشترک کار ثبات یا تغییر جمعیت را به عهده دارند. افزون بر این، وضعیت و تغییرات این مؤلفه‌ها دارای پیامدهای جمعیتی، اجتماعی و اقتصادی هستند که همواره مورد توجه حوزه‌های پژوهشی علوم اجتماعی و سیاست­‌گذاری اجتماعی- اقتصادی بوده است. بنابراین می­‌توان گفت که جمعیت‌شناسی مطالعه علمی، توصیف و تحلیل آماری ترکیب و حرکات جمعیت‌های انسانی، بررسی سیاست‌های جمعیتی و روابط متقابلی است که بین پدیده‌های جمعیتی و عوامل اقتصادی- اجتماعی و زیستی وجود دارد. جمعیت شناسان در مطالعه چنین پدیده‌هایی عموماً از داده‌های سرشماری، پیمایش و مدل‌های آماری استفاده می‌­کنند.
ماهیت میان‌رشته‌ای جمعیت‌شناسی، این علم را با رشته‌های متعدد دیگری از جمله جامعه‌شناسی، اقتصاد، تاریخ، بهداشت، اکولوژی،‌ جغرافیا، مردم‌شناسی،‌ ‌زیست‌شناسی، ‌ژنتیک و اپیدمیولوژی مرتبط می‌سازد؛ با این وجود در اکثر دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی سراسر دنیا، دانشکده‌های علوم اجتماعی و اقتصادی ارائه‌دهنده‌ این رشته هستند. در ایران نیز پس از تأسیس دانشکده علوم اجتماعی در سال ۱۳۵۱،‌ گروه آموزشی جمعیت‌شناسی تأسیس و در مقطع کارشناسی دانشجو پذیرفت. تا قبل از انقلاب در ۸ دوره، دانشجوی کارشناسی جمعیت‌شناسی پذیرفته شد. بعد از ادغام رشته‌های دانشکده و ایجاد رشته علوم اجتماعی (با گرایش‌های متفاوت)، آموزش جمعیت‌شناسی به‌عنوان یک رشته مستقل در دوره کارشناسی متوقف شد. با توجه به نیاز جامعه به تربیت متخصصین جمعیتی و ضرورت توسعه و اعتلای آموزش و پژوهش در جمعیت‌شناسی، از سال تحصیلی ۶۸-۱۳۶۷ گروه جمعیت‌شناسی به پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد اقدام نمود. اولین آزمون دکتری جمعیت‌شناسی در سال ۱۳۸۱ برگزار شد و با پذیرش ۵ دانشجو، آموزش جمعیت‌شناسی در مقطع دکتری آغاز شد و تا به امروز ادامه دارد.

هدف اصلی در برنامه آموزشی و پژوهشی دوره‌های تحصیلات تکمیلی گروه جمعیت‌­شناسی، ارتقای دانش و توسعه مطالعات از طریق انتقال مهارت­‌های آموزشی و پژوهشی به دانشجویان این دوره است. در ایران موضوع جمعیت از ابعاد متعددی مورد توجه و بحث صاحبنطران اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، محققان و برنامه‌ریزان و دستگاه‌های دولتی بوده است. بر همین اساس، فارغ التحصیلان این رشته عمدتاً در مراکز مختلف آموزشی،‌ تحقیقاتی، و سیاست‌گذاری و اجرائی از جمله دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی، آموزش و پرورش،‌ مرکز آمار ایران، سازمان مدیریت و برنامه‏‌ریزی، سازمان ثبت احوال، وزارت بهداشت و سایر نهادهای مرتبط به جمعیت، به تدریس دروس جمعیتی،‌ پژوهش در موضوعات جمعیتی و ارائه مشاوره در امور سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مرتبط با جمعیت اشتغال دارند.

همچنین حوزه­‌های پژوهشی اصلی رشته جمعیت‌­شناسی برای محققان و علاقه­‌مندان موارد زیر را شامل می‌­شود:

- پژوهش در حوزه مطالعات باروری و فرزندآوری و جمعیت­‌شناسی خانواده (ازدواج، طلاق، خانوار و ...)

- پژوهش در حوزه مطالعات مرگ‌و‌میر و سلامت

- پژوهش در حوزه مطالعات مهاجرت و تحرکات جمعیتی

- پژوهش در حوزه تحولات ساختار سنی جمعیت و پیامدهای اقتصادی-اجتماعی آن

- پژوهش در زمینه بسط و گسترش تکنیک­‌های برآورد شاخص‌­های جمعیت­‌شناسی و جمعیت‌­شناسی محض

محورهای پژوهشی اعضای گروه جمعیت‌شناسی

ردیف

نام و نام خانوادگی

مرتبه علمی

محورهای پژوهشی

1

دکتر نصیبه اسمعیلی

استادیار

1- روش‌های نوین (مدلسازی و شبیه‌سازی) در حوزه جمعیت‌شناسی

2- کاربرد هوش مصنوعی در جمعیت‌شناسی

3- باروری و حوزه خانواده

2

دکتر شیوا پروایی

استادیار

1- جامعه‌شناسی جمعیت و مسائل اجتماعی

2- جامعه‌شناسی سالمندی و روابط بین نسلی

3- جامعه‌شناسی زنان و جنسیت

3

دکتر فاطمه ترابی

استاد

1- جمعیت‌شناسی خانواده

2- روش‌های پیشرفته و نوین در جمع‌آوری و تحلیل داده‌های جمعیتی

4

دکتر فاطمه تنها

استادیار

1- مطالعات مهاجرت

2- مطالعات باروری

3- مطالعات خانواده

5

دکتر ملیحه حدادمقدم

استادیار

1- اقتصاد جمعیت

2- اقتصاد نیروی کار و سرمایه انسانی

3- علوم اجتماعی محاسباتی

6

دکتر رسول صادقی

استاد

1- مهاجرت‌های داخلی و بین‌المللی

2- تغییرات خانواده و فرزندآوری

3- جمعیت‌شناسی فضایی و تکنیکی

7

دکتر مجید کوششی

استادیار

1- جمعیت‌شناسی سالخوردگی

2- جمعیت‌شناسی اقتصادی

3- فنون و تکنیک‌های برآوردهای جمعیتی

8

دکتر حسین محمودیان

استاد

1- مهاجرت‌های داخلی و بین‌المللی

2- باروری: روند تغییرات و سیاست‌ها

3- بهداشت جمعیت